Μια εικόνα που προκαλεί απογοήτευση αντίκρισαν για ακόμη μία φορά όσοι πέρασαν έξω από την Εθνική – Βαλλιάνειο Βιβλιοθήκη στην Αθήνα, καθώς το άγαλμα του Κεφαλονίτη εθνικού ευεργέτη Παναγή Βαλλιάνου βρέθηκε ξανά βανδαλισμένο.
Τη φωτογραφία από το σημείο δημοσίευσε ο δημοσιογράφος της «Καθημερινής» Νίκος Βατόπουλος, επαναφέροντας παράλληλα στη συζήτηση ένα ζήτημα που ξεπερνά τη φθορά ενός αγάλματος: τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τον δημόσιο χώρο, τα μνημεία και τελικά την ίδια την ιστορική μας μνήμη.
Για την Κεφαλονιά, το όνομα του Παναγή Βαλλιάνου έχει ιδιαίτερη βαρύτητα. Γεννημένος στις Κεραμειές, κατάφερε μέσα από την επιχειρηματική του δραστηριότητα να δημιουργήσει μεγάλη περιουσία, σημαντικό μέρος της οποίας επέστρεψε στην κοινωνία μέσα από δωρεές και κοινωφελή έργα.
Η προσφορά του συνδέθηκε με την εκπαίδευση, την υγεία και την κοινωνική φροντίδα, ενώ το όνομά του έμεινε ανεξίτηλα συνδεδεμένο με την Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος, για την ανέγερση της οποίας η δωρεά των αδελφών Βαλλιάνου υπήρξε καθοριστική.
Κι όμως, περισσότερο από έναν αιώνα αργότερα, το άγαλμά του στο κέντρο της Αθήνας γίνεται ξανά στόχος.
Το περιστατικό μπορεί να μοιάζει σε κάποιους με ακόμη μία συνηθισμένη εικόνα βανδαλισμού στην πόλη. Δεν παύει, όμως, να δημιουργεί ένα έντονο παράδοξο: ένα μνημείο αφιερωμένο σε έναν άνθρωπο που χρησιμοποίησε την περιουσία του για να δημιουργήσει και να προσφέρει στον δημόσιο χώρο, σήμερα να γίνεται αντικείμενο καταστροφής μέσα σε αυτόν τον ίδιο δημόσιο χώρο.
Γιατί η ελευθερία έκφρασης και η διαμαρτυρία δεν ταυτίζονται με την καταστροφή. Τα αγάλματα και τα μνημεία μιας πόλης δεν ανήκουν σε έναν άνθρωπο, σε μία παράταξη ή σε μία γενιά. Αποτελούν κομμάτι της συλλογικής μνήμης και της ιστορίας της.
Και ίσως η συγκεκριμένη εικόνα να συνοψίζεται καλύτερα μέσα από μια απλή αντίθεση:
Ο Παναγής Βαλλιάνος άφησε πίσω του έργα. Κάποιοι, περισσότερο από έναν αιώνα μετά, επέλεξαν να αφήσουν πάνω τους… μουτζούρες.
